Sơn nước thường được quảng bá là thân thiện môi trường và ít mùi hơn so với sơn dung môi. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều loại sơn nước vẫn có mùi khá rõ khi thi công hoặc ngay sau khi sơn. Điều này khiến nhiều người nhầm tưởng rằng sơn có chất lượng kém hoặc chứa nhiều dung môi độc hại.
Thực tế, mùi của sơn nước chủ yếu đến từ một số phụ gia trong công thức, đặc biệt là các hợp chất bay hơi (VOC – Volatile Organic Compounds). Việc hiểu rõ nguồn gốc của mùi sẽ giúp nhà sản xuất sơn tối ưu công thức và lựa chọn phụ gia phù hợp để giảm mùi và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng nghiêm ngặt.
pH Adjuster (chất điều chỉnh pH)
Một trong những nguồn gây mùi phổ biến nhất trong sơn nước là chất điều chỉnh pH. Trong công thức sơn latex, pH thường được duy trì trong khoảng 8–9.5 để đảm bảo độ ổn định của hệ phân tán. Để đạt được điều này, các nhà sản xuất thường sử dụng: ammonia và amines (AMP, DMEA,…). Các hợp chất này có đặc điểm là dễ bay hơi và có mùi khá đặc trưng, đặc biệt là ammonia với mùi khai rất dễ nhận biết. Sau khi sơn được thi công, các chất này dần bay hơi vào không khí, tạo nên mùi đặc trưng của sơn mới.
Coalescing Agent (chất trợ tạo màng)
Coalescing agent là phụ gia quan trọng giúp các hạt polymer latex kết hợp lại với nhau để tạo thành màng sơn liên tục sau khi nước bay hơi.
Một số coalescent phổ biến gồm: Texanol, Butyl glycol, Ester alcohol.
Những chất này thường có điểm sôi tương đối cao nhưng vẫn bay hơi chậm, do đó chúng có thể góp phần vào VOC của sơn tạo mùi trong quá trình khô màng sơn
Nhựa
Nhựa là thành phần chính tạo nên màng sơn. Mặc dù bản thân polymer không bay hơi, nhưng trong nhựa thường tồn tại một lượng nhỏ: monomer dư, chất bảo quản, chất ổn định. Những hợp chất này có thể tạo ra mùi nhẹ đặc trưng của nhựa đặc biệt ở các hệ polymer như: Styrene Acrylic, Vinyl Acrylic. Do đó, chất lượng nhựa cũng ảnh hưởng trực tiếp đến mùi của sơn.
Biocide (Chất chống nấm mốc)
Sơn nước chứa nhiều nước nên rất dễ bị vi khuẩn hoặc nấm mốc phát triển trong quá trình lưu trữ. Vì vậy, các nhà sản xuất thường bổ sung biocide hoặc chất bảo quản. Một số loại phổ biến: Isothiazolinones, Bronopol, BIT. Các hợp chất này có thể tạo ra mùi hóa học nhẹ, đặc biệt nếu sử dụng ở hàm lượng cao.
Defoamer (Chất phá bọt)
Defoamer được sử dụng để kiểm soát bọt trong quá trình sản xuất và thi công sơn. Nhiều loại defoamer được sản xuất từ: dầu khoáng, silicone, hydrophobic particles. Một số hệ defoamer có thể tạo mùi dầu nhẹ, đặc biệt khi sơn mới được thi công.
Surfactant (Chất hoạt động bề mặt) và Dispersant (Chất phân tán)
Surfactant và dispersant giúp: Phân tán pigment, ổn định hệ sơn, cải thiện độ phủ.
Một số loại surfactant có thể chứa ethoxylate hoặc các hợp chất hữu cơ bay hơi nhẹ, góp phần nhỏ vào mùi tổng thể của sơn.
GIẢI PHÁP GIẢM MÙI TRONG SƠN
Để sản xuất sơn low odor hoặc low VOC, các nhà sản xuất có thể áp dụng một số giải pháp sau: Sử dụng chất điều chỉnh pH ít mùi
Thay ammonia bằng các loại amine ít bay hơi hơn.
Chọn chất trợ tạo màng có hàm lượng VOC thấp
Hiện nay có nhiều loại coalescing agent thế hệ mới giúp giảm VOC và mùi.
Sử dụng nhựa chất lượng cao
Latex có hàm lượng monomer dư thấp sẽ giúp giảm mùi đáng kể.
Lựa chọn biocide ít mùi
Các hệ bảo quản mới được thiết kế để giảm tối đa mùi trong sơn nước.
KẾT LUẬN
Mùi của sơn nước không phải chỉ đến từ dung môi mà chủ yếu xuất phát từ các phụ gia trong công thức, đặc biệt là:
- pH Adjuster
- Coalescing agent
- Nhựa
- Biocide
- Defoamer
Việc lựa chọn đúng phụ gia và tối ưu công thức sẽ giúp nhà sản xuất tạo ra sơn nước ít mùi, thân thiện môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn VOC ngày càng khắt khe.
